2018‎ > ‎

Arnhild Vada Eggum

lagt inn 24. apr. 2018, 05:10 av Bjørn Enes   [ oppdatert 3. mai 2018, 06:56 ]

Fyrste sommarjobben til Arnhild Vada Eggum var på Hurtigruten. Ho tok gymnaset, og forsøkte seg eit år på hotell på Sunndalsøra. Men det var kjedelig. Ho ville til sjøs att – og etter at ho fekk si fyrste hyre som salongpike på MS «Havkatt» (Meyers rederi, Oslo) arbeidde ho aldri meir i land. Det var eit bulkskip. Fyrste tur gjekk til Fort Lauderdale, der låg dei i to veker, med god sjanse til å sjå seg om på land.

Jobben som salongpike gjekk ut på å stella lugarane, og å servera offiseane i offisersmessa. Dei var tre kvinner ombord – telegrafisten og ei salongpike som hadde mannskapsmessa. Ho opplevde aldri noko problem med å vera i mindretal.

Sjølv om folk snakka om at det snart ikkje ville vera bruk for telegrafistar lenger, tok ho Radioskulen i 1975. Ho fortel om kunsten å læra morsesignala: Rytmen var viktig – ikkje minst når du skulle senda med den gamle «handpumpa». Der gjaldt det dels å skapa tydelege skiler mellom priklkar og streker – og dels å læra seg dei rette, ledige rørslene med handleddet. Etter kvar kjøpte ho seg sjølv ein elektronisk morsenøkkel som laga faste lengder på prikkar og streker og som ikkje var så belastande på handleddet. Den hadde ho med seg frå båt til båt.

På Radioskulen fekk ho øva opp evnene til å oppfatt morsesignala som bokstavar, ikkje som prikkar og strekar. Morsesignal var framleis den vanlegaste kommunikasjonskanalen til sjøs. Etter kvart var det vanleg å ha ein satelitttelefon ombord, men det vr så dyrt å bruka han at det vart veldig sjeldant.

Ho fortel om rutinane i kommunikasjonen mellom båt og land. Rogaland Radio var knutepunktet til reiarlag og sjøfolka sine familiar. Til faste tider sende dei ut trafikklister med kallesignala til kvar båt som hadde eit eller fleire ventande telegram. Når telegrafisten oppfatta båten sitt kallesignal i trafikklista, måtte ho (eller han) kalla opp Rogaland Radio for å få telegrammet. Det var ikkje alltid mogleg å få kontakt. Aktiviteten på sola (solflekker) var ein av dei faktorane som spelte inn. Ofte fekk dei berre kontakt om nettene, særleg når dei var i Austen. Lastetelegram gjekk oftast i klartekst. Vêrobservasjonar som vargjort ombord og skulle vidaresendast til land, gjekk som regel i talkodar. Utanom kommunikasjonen, arbeidde ho som sektretær for kapteinen. Ho førte hyrerekneskapet, førte og leverte tolllister og skattelister.

Dei båtane ho fortel om er «Havkatt», «Skiensfjord» (Amerikalinjen), «Anna Presthus» (Johs. Presthus), «Texaco Bogota» (Texaco) og «Moscliff» (Mosvold).

Ho var krigsseglar, både i Vitenam og ikkje minst under krigen mellom Iran og Irak. «Moscliff» gjekk i skytteltrafikk mellom Kharg Island og havet utanom krigssona. Det hende at både båten før og båten etter vart råka av rakettar. Men sjølve opplevde dei det aldri. Men til tider tok ho med seg alle pass, sjøfartsbøker og livvesten i køya.

Ut over 1970-åra vart rasjonaliseringane hardare og hardare – og i 1986 vart heile mannskapet på «Moscliff» bytta ut med fillipinarar. Ho kunne ikkje tenkja seg ein jobb på land, og starta jakta på Nordsjøjobb. Ho tok sikkerhetskurs og fekk eit vikariat på «Fortuna Ugland» då Ekofisktanken skulle jekkast opp. Like etter kom arbeidstidsnedsetjinga som skapte behov for fleire folk. Ho vart radiooperatør, fyrst på Ekofisk og seinare på den flytande boligriggen «Poly Mariner». Men så gjekk radiooperatøranes tid mot slutten i olja og. Riggen gjekk i opplag – og ho gjekk attende til Hurtigruten, som purser på «Nordlys». Dei siste ti åra var ho med på omstillingane av Hurtigruta frå tradisjonell kysttrafikk til meir og meir cruiseprega trafikk.

I dag er Arnhild pensjonist. Saman med mannen er ho aktiv i Bergens Skipperforening. Ho ser at mange sjøfolk kan bli einsame i pensjonstida, etter lange liv utan slike kontaktar som folk på land har. Derfor er det bra at det finst mange organisasjonar som folk kan melda seg inn i.

Intervjuopptaket vart gjort 4. april 2018 i intervjustudio i Bergen offentlege bibliotek. Intervjuar var Bjørn Enes. Det er også han som har gjort dokumentasjonsarbeidet.

(Videoen er borte nokre timar den 3. mai - på plass att i ettermiddag)

Arnhild Vada Eggum:

Stikkord om  innhaldet i intervjuet:
(Tala til venstre er tidskodar - timar, minutt og sekund frå start. Blå tidskodar er klikkbare. 
Du kan laga eigne peikarar ved å erstatta  timar (h), minutt (m) og sekund (s) i denne nettadressa:  
https://vimeo.com/267765937#t=45m0s ) 


Tidskodar Innhald
00:10:00 Sommerjobb – naturleg å tenkja på Hurtigruta, i Catering
01:10:00 Mange passasjerar – og større besetning enn no
01:50:00 Vaks opp ved fjord – vart vand med sjøen
02:49:00 Jobba et år på hotell. Kjedelig – hadde reiselyst
03:13:00 Mønstra på i Sunndalsøra.14 dagar i Fort Lauderdale på fyrste tur
04:38:00 Salongpike, MS «Havkatt», Meyers rederi,
04:08:00 Bulkbåt – alumina og bauxitt. Papir i gangane når me gjekk med bauxitt
04:45:00 Eg serverte offiserane i salongen og stelte lugarane.
05:26:00 Skipperen var gammel linjeskipper. Han ville ha style
06:05:00 Mannskapet hadde eiga messe.
06:55:00 Det var ei kvinne til, i mannskapsmessa. Så kom det og kvinnelig telegrafist
07:50:00 Det var aldri noe problem å være kvinne ombord
08:40:00 Den tid låg båtane ei tid i land – då var det råd å sjå seg rundt
09:10:00 Me var ein del av gjengen når me gjekk i land. Mange ville sjå seg rundt
10:40:00 Hugsar stranda, veiene, bilane – og restaurantane i Fort Lauderdale
11:38:00 Eg var au-pair i England eit år då eg var 17
12:40:00 Tok Radioskolen – enkel vei til god jobb. Me visste at det ville bli slutt
13:58:00 Eg var utanriks i ti år – etter utflagginga jobba eg åtte år i Nordsjøen
15:14:00 Å læra morse handlar om å finne rytmen – spara handleddet
16:30:00 Du lærte å oppfatta signala som bokstavar – ikkje prikkar og strekar
17:30:00 Kommunikasjon var mest morse – telefon bare når folk skulle ringa heim
18:09:00 Hugsar det aller meste av morsealfabetet – men lenge sidan eg testa det
19:10:00 Dei gamle nøklane vart kalla «handpumpa» - rytme og handledd viktig

Den elektroniske morsenøkkelen justerte prikk og strek automatisk
21:00:00 Eg kjøpte elektronisk morsenøkkel sjølv – (har han enno)
21:52:00 Når signala kom inn, kom dei som lyd. Kallesignal
22:44:00 Rogaland Radio sende ut trafikklister – når eg høyrde skipets kallesignal, kalte eg opp
23:29:00 Det var sonar der det ikkje var kontakt. Måtte opp om nettene
23:50:00 Solflekker og aktivitet på sola forstyrra. Me fikk varsling om solaktivitet
24:30:00 I dag er det framleis mange radioamatører som brukar morse
25:13:00 Lastetelegram oftast i klartekst – værmelding i Atlanteren gikk på tallkodar
26:40:00 Skipperen var min sjef. Eg førte hyrerekneskapet – fekk timelister frå

maskinsjefen, stuerten og overstyrmannen
27:20:00 Tollister når vi kom til land – og skriving som skipperen ikkje hadde tid til
27:50:00 Nokre land var veldig nøye
28:15:00 Skattelista til Norge – måtte ha skrivemaskin med ekstra lang valse
28:45:00 Telegrafistskolen i KrSand, Bodø, Bergen og Trondheim hadde ettårig linje

For få søkte i Bergen det året
29:45:00 Et veldig kjekt år – vi ble veldig sammensveisa.
30:12:00 Eit lite fleirtal av jenter i klassen. Det ble fleire og fleire damer
30:56:00 I dag har eg berre kontakt med ei av dei andre i klassen
31:57:00 Første båt var MS «Skiensfjord» til Amerikalinjen (NordAtlanteren)
32:52:00 Rasjonaliseringane sette inn – vi gikk i ein smell ned frå 28 til 18 ombord
33:20:00 Dei tok ein frå kvart departement – seinare måtte stuerten koke sjølv
34:15:00 Vi såg jo teikna i tida – rasjonalisering var det på alle kantar
35:30:00 Det vart meir verkstadtid – før rasjonaliseringane var det godt vedlikehald
36:14:00 Til slutt bytta dei heile mannskapet
36:25:00 Så kom telexen – og seinare satelitttelefonen ca 1982

Då var eg på MT «Moscliff», 270.000tdw, Mosvold Shipping
37:25:00 Kom fra MS «Anna Presthus» 16.000 tdw, Johs. Presthus, Bergen
37:40:00 Ho som tok over der ville være ute lenge – så i 1979 bytta eg til Mosvold Shipping.
38:08:00 «Moscliff» var ordentlig svær – mønstra på i Bilbao. Suez var stengt
38:58:00 Vi var på Kharg Island ni ganger under den første Gulfkrigen –

Vi var krigsseglarar – vi fikk krigstillegg. Det var på slutten at norske sjøfolk vart skadde
40:37:00 Vi gikk i skytteltrafikk til Kharg og ut av krigssonen. Båten før og etter hadde treft
41:18:00 Krigshandlinger også med MT «Texaco Bogota» i Vietnam i 1975
42:30:00 Nokre netter pakka eg sjøfartsbøker og pass saman med livvesten i køya

Ein venner seg til mye...
43:30:00 Vi hadde regelmessige brann- og livbåtøvingar
45:00:00 Meir om Moscliff – om å klatre opp i tauleider i skjørt og høghæla sandalar – i ballast...

utanfor Bahamas
47:12:00 Kom ut som turbintanker, men maskinane blei skifta. Det kom endå større båtar...
47:47:00 Me var 18-20manns besetning der også – samme organisering. Seinare var vi nede i 14
48:52:00 Det var gøy med ny teknikk da telexen kom ombord. Telexen var ikke så ny på land
50:00:00 Telexen tok over – over satelitten var det jo alltid kontakt
51:15:00 På Moscliff sto eg ombord i ni månader utan å koma i land – det vart roleg på jobb
52:30:00 Sjølv om det var ein supertankar, gikk både lasting og lossing fort
53:14:00 Tida blei ikkje spesielt lang. Godt vær. Basseng ombord. God stemning. Filmar

Velferden kom med gamle Tvprogram – me såg Grand Prix-seieren ved sida av ein svenske..
54:56:00 Mange jogga rundt dekket – dessutan broderte både eg og mange av mannfolka
56:07:00 Sto 14. månader – ville gjerne ha fri om sommeren, Sto frå januar til april
57:12:00 Eg var med på utflagginga av Moscliff – sto ombord ein månad under Liberiaflagg
57:50:00 Fillipinarane sto på kaien og venta. Vi skulle lære dei opp – det såg vi mørkt på
58:40:00 Møtte ikkje han som skulle avløysa. Hugsar ikkje kor eg mønstra av – det var sårt..
59:18:00 Eg følte: No er du begynt å bli overflødig
59:40:00 Kom på nybygg i Korea – båten skulle gå utan telegrafist, men blei fyrtst ikkje godkjend -
Ein time
01:01:18:00 I 1986 innsåg eg at eg måtte finne noko anna. Då var Nordsjøen næraste alternativ
00:35:00 Japan var fantastisk – høflighetskultur – var der ti ganger
01:19:00 hugsar ein fantastisk park i Kitkyushu på Kyushu
02:20:00 Det var mye folk overalt – alle var i arbeid, alle var høflige
03:50:00 Av andre havner hugsar eg best New York, Buenos Aires, Sidney

Men også små, sjarmerande plasser – særlig nord i Australia
04:30:00 Kom til Rio midt i karnevalstida – hugsar eit tog med berre menn i all slags utkleding

Newfoundland, StJohn – fikk sett mykje
05:50:00 Måtte innsjå fakta – ville ikke ha 8-4-jobb på land, Nordsjøen var naturlig
06:40:00 Tok sikkerhetskurset – fikk bekosta det av Arbeidsformidlinga i 1986
08:10:00 Hadde vore gjennom det same i sikkerhetskurs på radioskolen. Det var gøy
1:09:14:00 Ekofisktanken skulle jekkast opp – ein flyterigg skulle ligga på sida (Fortuna Ugland)

Eg skulle halde oversynet over kor alle var. Ringte rundt -
10:30:00 Tok kurset hos Philips – og så ut. Seinare skulle arbeidstida ned – trengte fleire folk og då
11:05:00 Elfisk Bravo, Edda – snakka med telegrafisten som var på Alexander Kielland
11:36:00 Radioromet var kombinert resepsjon og radiorom – helikopterkommunikasjon – nødfrekvens
12:54:00 Før dette var det berre telex den elektroniske systemet eg hadde erfaring med
14:20:00 Veldig mange av de som jobba i nordsjøen var tidlegare sjøfolk.
15:00:00 Trivdes ikkje så godt som på sjøen. Veldig lange vakter – 12 – 12 – unatuleg rytme
16:00:00 Meir ensomt – kunne aldri gå frå radioromet – brannalarm gjekk der
16:30:00 Flyteriggen hadde 6til 6-vakter, det var meir naturleg
17:33:00 Litt snakk om Kielland-ulykka på grunn av telegrafisten som var ombord

Det var midt under shufflinga – det var helikopter i lufta
18:17:00 De hadde tatt gangveien til Edda på grunn av været
18:48:00 Tenkte ikkje særlig på at det kunne skje igjeng
19:09:00 Flyteriggen heitte «Poly Mariner» - låg i britisk sektor som boligplattform
20:07:00 Jobba som radiooperatør – helikopterkommuinikasjon, telex og rapportskriving
20:40:00 Fyrst var arbeidstida 2-3
20:55:00 Slutta i Philips – dei ville ha bort radiooperatørane på natta. Forsto at det ville bli slutt
21:50:00 Glad for å få jobb – det var greit. Betre enn å jobba i land
22:30:00 Riggen gjekk i opplag i 1990. Hadde løfte om ny jobb – men så kom Hurtigruta inn i bildet
22:59:00 «Nordlys» – heilt ny. Veldig forskjell frå «Eivind Jarl»
23:37:00 Begynte som purser – sat i resepsjonen.
24:19:00 Folk kom og gjekk heile tida, i kvar havn. Trivdes på Hurtigruta

Er passasjerskip meir gamaldags?
25:55:00 å Hurtigruta går offiserane i uniform – det er ikkje vanleg på lastebåtar

Har Hurtigruta endra seg frå kystfart til cruisefart?
27:04:00 Hurtigruta har endra seg mer fra kystrute til fokus på «meirsal» - som på cruise


28:40:00 I dag har Hurtigruten og Havila delt på kysttrafikken
29:19:00 Privat?
29:30:00 Eg møtte ikkje mannen ombord – han jobba på land
29:49:00 Mye aleine ombord – det var aldri noe problem
30:20:00 Utenriks – gledde meg alltid til å reise ut. Litt meir vemodig å reisa ut i Nordsjøen
31:45:00 Noen likar ikkje å leva sik – eg har likt sjømannslivet frå fyrste dag.
32:40:00 Sjøfarten har utvilsomt ei framtid. Meir usikker på om den norske sjømann har... .

Hadde oljeeventyret vore mogleg utan alle sjøfolka? For eksempel kommunikasjon?
34:20:00 Helikopterkommunikasjon var enkelt – trur ikkje sjøfartserfaringane var så viktig der

Pensjonist nå?
35:09:00 Pensjonist nå – ga meg då eg var 59. Etter kvart vart det eit veldig hardt køyr


36:29:00 Pensjonistlivet: Mange sjøfolk er einsame – klokt å melda seg inn i ein av foreningane
37:14:00 Facebooksida «Sjøfolk i utenriksfart» er viktig for mange. For meg blir det for mykje
01:38:09:00 SLUTT
Ċ
Bjørn Enes,
3. mai 2018, 05:27
Comments